| 1 Nie chlub się jutrzejszym dniem; bo nie wiesz, co dzień może przynieść. | 1 Boast not thyself of to morrow; for thou knowest not what a day may bring forth. |
| 2 Niech inny człowiek cię chwali, a nie twoje własne usta; obcy, a nie twoje własne wargi. | 2 Let another man praise thee, and not thine own mouth; a stranger, and not thine own lips. |
| 3 Kamień jest ciężki, a piasek ważki; lecz gniew głupiego jest cięższy niż one oba. | 3 A stone is heavy, and the sand weighty; but a fool’s wrath is heavier than them both. |
| 4 Gniew jest okrutny, a złość gwałtowna; lecz kto zdoła się ostać przed zazdrością? | 4 Wrath is cruel, and anger is outrageous; but who is able to stand before envy? |
| 5 Jawne gromienie jest lepsze niż skryta miłość. | 5 Open rebuke is better than secret love. |
| 6 Wierne są rany przyjaciela; lecz pocałunki nieprzyjaciela są podstępne. | 6 Faithful are the wounds of a friend; but the kisses of an enemy are deceitful. |
| 7 Nasycona dusza brzydzi się plastrem miodu; ale dla głodnej duszy każda gorzka rzecz jest słodka. | 7 The full soul loatheth an honeycomb; but to the hungry soul every bitter thing is sweet. |
| 8 Jak ptak, który wędruje od swego gniazda, tak jest człowiek, który wędruje ze swego miejsca. | 8 As a bird that wandereth from her nest, so is a man that wandereth from his place. |
| 9 Olejek i wonność rozweselają serce: tak słodycz przyjaciela człowieka przez serdeczną radę. | 9 Ointment and perfume rejoice the heart: so doth the sweetness of a man’s friend by hearty counsel. |
| 10 Swego własnego przyjaciela, i przyjaciela swego ojca, nie opuszczaj; ani nie idź do domu swego brata w dniu twego nieszczęścia: bo lepszy jest sąsiad który jest blisko, niż daleko brat. | 10 Thine own friend, and thy father’s friend, forsake not; neither go into thy brother’s house in the day of thy calamity: for better is a neighbour that is near than a brother far off. |
| 11 Mój synu, bądź mądry, i rozwesel moje serce, abym mógł odpowiedzieć temu, który mnie znieważa. | 11 My son, be wise, and make my heart glad, that I may answer him that reproacheth me. |
| 12 Roztropny człowiek przewiduje diabelstwo i ukrywa się; lecz prości idą dalej i są ukarani. | 12 A prudent man foreseeth the evil, and hideth himself; but the simple pass on, and are punished. |
| 13 Weź jego odzienie, który ręczy za obcego, i weź od niego zastaw za obcą kobietę. | 13 Take his garment that is surety for a stranger, and take a pledge of him for a strange woman. |
| 14 Ten, kto błogosławi swemu przyjacielowi donośnym głosem, wstając wcześnie rano, będzie mu to policzone za przekleństwo. | 14 He that blesseth his friend with a loud voice, rising early in the morning, it shall be counted a curse to him. |
| 15 Ustawiczne kapanie w bardzo deszczowy dzień i swarliwa kobieta są podobne. | 15 A continual dropping in a very rainy day and a contentious woman are alike. |
| 16 Kto ją ukrywa, ukrywa wiatr, i olejek swojej prawej ręki, który sam siebie wydaje. | 16 Whosoever hideth her hideth the wind, and the ointment of his right hand, which bewrayeth itself. |
| 17 Żelazo ostrzy żelazo; tak człowiek ostrzy oblicze swojego przyjaciela. | 17 Iron sharpeneth iron; so a man sharpeneth the countenance of his friend. |
| 18 Kto strzeże drzewa figowego, będzie jadł jego owoc: tak ten, kto czeka na swego pana, będzie uczczony. | 18 Whoso keepeth the fig tree shall eat the fruit thereof: so he that waiteth on his master shall be honoured. |
| 19 Jak w wodzie twarz odpowiada twarzy, tak serce człowieka człowiekowi. | 19 As in water face answereth to face, so the heart of man to man. |
| 20 Piekło i zniszczenie nigdy nie są pełne; tak oczy człowieka nigdy nie są nasycone. | 20 Hell and destruction are never full; so the eyes of man are never satisfied. |
| 21 Jak tygiel dla srebra, a piec dla złota; tak człowiek dla swojej pochwały. | 21 As the fining pot for silver, and the furnace for gold; so is a man to his praise. |
| 22 Choćbyś tłukł głupiego w moździerzu pośród pszenicy tłuczkiem, jednak jego głupota nie odstąpi od niego. | 22 Though thou shouldest bray a fool in a mortar among wheat with a pestle, yet will not his foolishness depart from him. |
| 22 Bądź pilny, aby poznać stan swoich trzód, i dobrze doglądaj swoich stad. | 23 Be thou diligent to know the state of thy flocks, and look well to thy herds. |
| 24 Bo bogactwa nie są na wieki; i czy korona trwa przez każde pokolenie? | 24 For riches are not for ever: and doth the crown endure to every generation? |
| 25 Siano się pojawia, i młoda trawa pokazuje się, a zioła gór są zbierane. | 25 The hay appeareth, and the tender grass sheweth itself, and herbs of the mountains are gathered. |
| 26 Baranki są na twoje odzienie, a kozy są ceną pola. | 26 The lambs are for thy clothing, and the goats are the price of the field. |
| 27 I będziesz miał dość mleka koziego na swój pokarm, na pokarm swego domu, i na utrzymanie swoich służebnic. | 27 And thou shalt have goats’ milk enough for thy food, for the food of thy household, and for the maintenance for thy maidens. |